Halepçe Katliamı’nın 38. yılı

Saddam yönetimindeki Irak devleti, 16 Mart 1988’de Halepçe’de Kürt halkına dönük olarak bir katliam gerçekleştirdi. Kimyasal silah kullanarak yapılan bu saldırıda, çocuk ve yaşlıların da içinde olduğu, 5 bin kişi katledildi, en az 10 bin kişi yaralandı. Saldırıdan sonra kimyasal silahların toprak, hava ve insanlar üzerindeki etkisi yıllarca devam etti. “Kanlı Cuma” olarak da bilinen bu saldırıda Irak uçaklarından atılan gaz bombaları, birkaç saniye içinde insanların ölmesine neden olmuştu.

Halepçe Katliamı, 1980-88 arasında yaşanan İran-Irak savaşının son aşamalarından biriydi. Savaş, İran’da ABD emperyalizminin uşağı Şahlık rejiminin 1979’da devrilmesinin ve İran Devrimi’nin gerçekleşmesinin ardından, ABD emperyalizminin kışkırtması ile başladı. ABD’den destek alan Irak, 22 Eylül 1980’de İran’a saldırdı. Saldırının görünür gerekçesi, iki ülke arasında uzun bir geçmişe sahip olan sınır sorunları ve Basra Körfezi üzerinde hakimiyet kurma çabasıydı. Asıl hedef ise, devrimin üzerinden geçen bir buçuk yıllık süre içinde, İran’da yaşanan kaotik ortamdan yararlanmaktı. İran Devrimi’ni devrimciler ile dinciler birlikte gerçekleştirmiş; sonrasında Humeyni yönetimi devrimci-solcu kesimlere karşı büyük bir kıyım başlatmıştı. ABD emperyalizmi bu ortamdan faydalanarak Irak’ın önünü açmış ve İran’a saldırmasını sağlamıştı.

Ancak İran, ABD’nin hesap edemediği kadar büyük bir direnç gösterdi; savaşın ilk iki yılında, kaybettiği toprakların tümünü geri aldı. Savaş sırasında Irak’ta Barzani’nin KDP’si ve Talabani’nin KYB’si İran’ı destekleyen bir tutum izlediler. Saddam yönetimi, bir taraftan İran’la savaşırken, diğer taraftan içeride KDP ve KYB’nin etkin olduğu bölgelere karşı saldırı başlattı. “Enfal Operasyon” adı verilen bu saldırı dalgasının son aşamalarından biri oldu Halepçe Katliamı. Mart 1988’de, İran sınırına çok yakın bir kent olan Halepçe’de, İran’ın da desteğini alan KYB, yönetimi ele geçirdi. Bunun üzerine Saddam’ın “Kimyasal Ali” olarak tanınan kuzeni komutasında, Halepçe’ye hardal ve sarin gazlarının bulunduğu bombalarla saldırı düzenlendi.

Napalm bombaları atılmıştı Halepçe üzerine. Katliamı yaşayan Nesrin Muhammed, o anı şöyle anlatıyordu.“Başlangıçta çöp gibi kötü bir kokuydu. Sonra elma kokusu gibi güzel bir kokuya dönüştü. Ardından yumurta gibi koktu.” Pencereden dışarıya baktığında hayvanların sessizce öldüğünü gördü. Dışarıya çıkmaya korkuyorlardı. “Gözlerimde çok şiddetli bir acı hissettim. Kız kardeşim yüzüme yaklaştı ve ‘gözlerin kıpkırmızı’ dedi. Sonra çocuklar kusmaya başladılar. Çok fazla acı çekiyorlar ve sürekli ağlıyorlardı. Sonra yaşlılar kusmaya başladı.” Havada kimyasal bir şeyler olduğunu anladılar ve kaçmaya karar verdiler. Onlar hayatlarını kurtarmışlardı. Ancak 5 bin kişi elma kokusu salgılayan kimyasal gazlarla öldüler.

Saddam, bu saldırıyla, bir yandan İran’la savaşırken bir yandan da Kürt halkına gözdağı vermek istemişti. ABD emperyalizmi ise bu katliamda silahlarını deneme fırsatı bulmuştu. Halepçe Katliamı, gerici Saddam rejimi ile ABD emperyalizminin birlikte gerçekleştirdiği bir katliamdı.